نشان بانک سؤال کنکوربانک سؤال کنکور
فیزیک دوازدهم؛ تکانه و انرژی · راهنمای آموزشی · انتشار 2026-09-08

در برخورد کشسان یک‌بعدی، سرعت اجسام پس از برخورد را چگونه پیدا کنیم؟

دانش‌آموزان در برخورد کشسان معمولاً فقط پایستگی تکانه را می‌نویسند و به یک معادله با دو سرعت مجهول می‌رسند. در برخورد کشسان باید هم‌زمان پایستگی تکانه و پایستگی انرژی جنبشی را به کار برد؛ یا با استفاده از رابطه سرعت نسبی، مسیر حل را کوتاه کرد.

محاسبه سرعت پس از برخورد کشسان یک‌بعدی؛ از کجا شروع کنیم؟

قبل از حل، داده‌های سؤال و چیزی را که باید پیدا شود جدا کنید. سپس رابطه یا تعریف اصلی مبحث را بنویسید. این ترتیب ساده باعث می‌شود محاسبات فرعی جای ایده اصلی را نگیرند و مسیر پاسخ قابل کنترل بماند.

روش گام‌به‌گام

  1. صورت سؤال را یک‌بار بدون محاسبه بخوانید و کلمات کلیدی را مشخص کنید.
  2. رابطه، تعریف یا الگوی اصلی را پیش از جایگذاری اعداد بنویسید.
  3. محاسبات را مرحله‌به‌مرحله انجام دهید و علامت‌ها یا واحدها را کنترل کنید.
  4. پاسخ نهایی را با شرایط سؤال بسنجید و در صورت امکان جایگذاری یا تخمین بزنید.
مثال و نکته کاربردی

دو جسم یک‌بعدی با سرعت‌های اولیه ۶ و ۰ متر بر ثانیه و جرم‌های برابر به‌صورت کشسان برخورد می‌کنند. چون جرم‌ها برابرند، سرعت‌ها پس از برخورد جابه‌جا می‌شوند: جسم اول ساکن و جسم دوم با سرعت ۶ متر بر ثانیه حرکت می‌کند. در حالت کلی، ابتدا جهت سرعت‌ها را علامت‌گذاری کنید و سپس دو قانون پایستگی را بنویسید.

چطور این مبحث را مرور کنیم؟

یک سؤال را بدون دیدن پاسخ حل کنید، علت هر توقف را یادداشت کنید و همان سؤال را دو روز بعد دوباره پاسخ دهید. اگر بار دوم مسیر حل روشن بود، یک سؤال مشابه انتخاب کنید؛ در غیر این صورت ابتدا همان نکته پایه را مرور کنید.

خطای رایج

برخورد کشسان را با هر برخوردی که تکانه در آن پایسته است یکی نگیرید؛ در برخورد کشسان انرژی جنبشی کل نیز ثابت می‌ماند. همچنین سرعت پس از برخورد را بدون توجه به جهت، فقط به‌صورت عدد مثبت قرار ندهید.

جمع‌بندی

هدف از تمرین فقط رسیدن به جواب نیست؛ مسیر حل باید کوتاه، قابل توضیح و قابل کنترل باشد. ثبت یک نکته کوتاه پس از هر سؤال، مرورهای بعدی را هدفمند می‌کند و احتمال تکرار خطا را کاهش می‌دهد.

مطالعه مطلب آموزشی مرتبط ←