نشان بانک سؤال کنکوربانک سؤال کنکور
فیزیک دوازدهم · راهنمای آموزشی · انتشار 2026-09-02

از نمودار نیرو–زمان تا تکانه؛ مساحت زیر نمودار را چطور بخوانیم؟

وقتی نیرو در طول زمان ثابت نیست، دانش‌آموز معمولاً نمی‌داند برای یافتن تکانه باید کدام بخش نمودار را بخواند. تکانه برابر مساحت جبری زیر نمودار نیرو–زمان است؛ بنابراین شکل نمودار و علامت نیرو هر دو در پاسخ نقش دارند.

تکانه از نمودار نیرو زمان؛ از کجا شروع کنیم؟

قبل از حل، داده‌های سؤال و چیزی را که باید پیدا شود جدا کنید. سپس رابطه یا تعریف اصلی مبحث را بنویسید. این ترتیب ساده باعث می‌شود محاسبات فرعی جای ایده اصلی را نگیرند و مسیر پاسخ قابل کنترل بماند.

روش گام‌به‌گام

  1. صورت سؤال را یک‌بار بدون محاسبه بخوانید و کلمات کلیدی را مشخص کنید.
  2. رابطه، تعریف یا الگوی اصلی را پیش از جایگذاری اعداد بنویسید.
  3. محاسبات را مرحله‌به‌مرحله انجام دهید و علامت‌ها یا واحدها را کنترل کنید.
  4. پاسخ نهایی را با شرایط سؤال بسنجید و در صورت امکان جایگذاری یا تخمین بزنید.
مثال و نکته کاربردی

اگر نمودار نیرو–زمان طی ۲ ثانیه یک مستطیل با نیروی ۶ نیوتن و سپس طی ۳ ثانیه یک مثلث با نیروی بیشینه ۴ نیوتن باشد، تکانه کل برابر ۶×۲ + (۱/۲)×۳×۴ = ۱۸ نیوتن‌ثانیه است؛ به شرط آنکه هر دو نیرو هم‌جهت باشند.

چطور این مبحث را مرور کنیم؟

یک سؤال را بدون دیدن پاسخ حل کنید، علت هر توقف را یادداشت کنید و همان سؤال را دو روز بعد دوباره پاسخ دهید. اگر بار دوم مسیر حل روشن بود، یک سؤال مشابه انتخاب کنید؛ در غیر این صورت ابتدا همان نکته پایه را مرور کنید.

خطای رایج

اشتباه رایج این است که بیشینه نیرو در کل بازه زمانی ضرب شود. در نیروی متغیر باید مساحت واقعی هر قطعه از نمودار را جداگانه حساب و نیروهای خلاف‌جهت را با علامت منفی وارد کرد.

جمع‌بندی

هدف از تمرین فقط رسیدن به جواب نیست؛ مسیر حل باید کوتاه، قابل توضیح و قابل کنترل باشد. ثبت یک نکته کوتاه پس از هر سؤال، مرورهای بعدی را هدفمند می‌کند و احتمال تکرار خطا را کاهش می‌دهد.

مطالعه مطلب آموزشی مرتبط ←