نشان بانک سؤال کنکوربانک سؤال کنکور
فیزیک دوازدهم · راهنمای آموزشی · انتشار 2026-09-03

جابجایی از نمودار سرعت–زمان؛ مساحت علامت‌دار را درست بخوانید

وقتی نمودار سرعت–زمان چند بخش بالای و پایین محور زمان دارد، جابه‌جایی با جمع جبری مساحت‌ها به‌دست می‌آید، نه با جمع همه مساحت‌های مثبت؛ همین تفاوت علت بسیاری از پاسخ‌های غلط است.

محاسبه جابه‌جایی از نمودار سرعت زمان؛ از کجا شروع کنیم؟

قبل از حل، داده‌های سؤال و چیزی را که باید پیدا شود جدا کنید. سپس رابطه یا تعریف اصلی مبحث را بنویسید. این ترتیب ساده باعث می‌شود محاسبات فرعی جای ایده اصلی را نگیرند و مسیر پاسخ قابل کنترل بماند.

روش گام‌به‌گام

  1. صورت سؤال را یک‌بار بدون محاسبه بخوانید و کلمات کلیدی را مشخص کنید.
  2. رابطه، تعریف یا الگوی اصلی را پیش از جایگذاری اعداد بنویسید.
  3. محاسبات را مرحله‌به‌مرحله انجام دهید و علامت‌ها یا واحدها را کنترل کنید.
  4. پاسخ نهایی را با شرایط سؤال بسنجید و در صورت امکان جایگذاری یا تخمین بزنید.
مثال و نکته کاربردی

اگر سرعت در بازهٔ صفر تا ۴ ثانیه برابر ۳ متر‌برثانیه و در بازهٔ ۴ تا ۶ ثانیه برابر ۲− متر‌برثانیه باشد، جابه‌جایی کل برابر ۱۲−۴=۸ متر است؛ مسافت طی‌شده اما ۱۲+۴=۱۶ متر خواهد بود.

چطور این مبحث را مرور کنیم؟

یک سؤال را بدون دیدن پاسخ حل کنید، علت هر توقف را یادداشت کنید و همان سؤال را دو روز بعد دوباره پاسخ دهید. اگر بار دوم مسیر حل روشن بود، یک سؤال مشابه انتخاب کنید؛ در غیر این صورت ابتدا همان نکته پایه را مرور کنید.

خطای رایج

مساحت ناحیهٔ زیر محور زمان را منفی در نظر نگرفتن، جابه‌جایی را با مسافت یکی می‌کند؛ پیش از جمع‌کردن، علامت سرعت هر ناحیه را مشخص کنید.

جمع‌بندی

هدف از تمرین فقط رسیدن به جواب نیست؛ مسیر حل باید کوتاه، قابل توضیح و قابل کنترل باشد. ثبت یک نکته کوتاه پس از هر سؤال، مرورهای بعدی را هدفمند می‌کند و احتمال تکرار خطا را کاهش می‌دهد.

مطالعه مطلب آموزشی مرتبط ←