نشان بانک سؤال کنکوربانک سؤال کنکور
فیزیک دوازدهم · راهنمای آموزشی · انتشار 2026-09-06

مرکز جرم دستگاه چندجرمی را بدون حفظ فرمول چگونه پیدا کنیم؟

وقتی چند جرم روی یک خط یا میله قرار دارند، مسئله اصلی انتخاب مبدأ و تشخیص فاصلهٔ هر جرم از همان مبدأ است؛ با جمع گشتاورهای جرمی و تقسیم بر جرم کل می‌توان مرکز جرم را منظم و کم‌خطا به‌دست آورد.

پیدا کردن مرکز جرم دستگاه چندجرمی؛ از کجا شروع کنیم؟

قبل از حل، داده‌های سؤال و چیزی را که باید پیدا شود جدا کنید. سپس رابطه یا تعریف اصلی مبحث را بنویسید. این ترتیب ساده باعث می‌شود محاسبات فرعی جای ایده اصلی را نگیرند و مسیر پاسخ قابل کنترل بماند.

روش گام‌به‌گام

  1. صورت سؤال را یک‌بار بدون محاسبه بخوانید و کلمات کلیدی را مشخص کنید.
  2. رابطه، تعریف یا الگوی اصلی را پیش از جایگذاری اعداد بنویسید.
  3. محاسبات را مرحله‌به‌مرحله انجام دهید و علامت‌ها یا واحدها را کنترل کنید.
  4. پاسخ نهایی را با شرایط سؤال بسنجید و در صورت امکان جایگذاری یا تخمین بزنید.
مثال و نکته کاربردی

دو جرم ۲ و ۶ کیلوگرمی در مکان‌های ۱ و ۵ متری از مبدأ قرار دارند. مکان مرکز جرم برابر (۲×۱+۶×۵)÷(۲+۶)=۴ متر است؛ بنابراین مرکز جرم به جرم بزرگ‌تر نزدیک‌تر می‌شود.

چطور این مبحث را مرور کنیم؟

یک سؤال را بدون دیدن پاسخ حل کنید، علت هر توقف را یادداشت کنید و همان سؤال را دو روز بعد دوباره پاسخ دهید. اگر بار دوم مسیر حل روشن بود، یک سؤال مشابه انتخاب کنید؛ در غیر این صورت ابتدا همان نکته پایه را مرور کنید.

خطای رایج

فاصلهٔ هر جرم را با علامت مکان آن قاطی نکنید؛ اگر جرمی در سمت مخالف مبدأ باشد، مکانش منفی است و باید در صورت کسر با علامت خودش وارد شود، نه با فاصلهٔ مثبت از جرم دیگر.

جمع‌بندی

هدف از تمرین فقط رسیدن به جواب نیست؛ مسیر حل باید کوتاه، قابل توضیح و قابل کنترل باشد. ثبت یک نکته کوتاه پس از هر سؤال، مرورهای بعدی را هدفمند می‌کند و احتمال تکرار خطا را کاهش می‌دهد.

مطالعه مطلب آموزشی مرتبط ←