مول و ضریب تبدیل در شیمی کنکور
مول زبان مشترک محاسبه‌های شیمی است و با ضریب تبدیل می‌توان میان جرم، تعداد ذره و مقدار ماده جابه‌جا شد.
مول و ضریب تبدیل؛ از کجا شروع کنیم؟
در مسائل محاسباتی شیمی، مول واحدی است که جرم، تعداد ذرات و حجم گاز را به یکدیگر مرتبط می‌کند. ضریب تبدیل، نسبت عددی میان این کمیت‌ها یا مواد شرکت‌کننده در واکنش است و مسیر محاسبه را از داده مسئله تا مقدار خواسته‌شده مشخص می‌کند. در واکنش‌های شیمیایی، ضرایب موازنه‌شده فقط نسبت مولی مواد را نشان می‌دهند؛ بنابراین پیش از استفاده از آن‌ها باید مقدار داده‌شده به مول تبدیل شود.
روش گام‌به‌گام
- معادله واکنش را موازنه کنید تا ضرایب، نسبت مولی صحیح مواد را نشان دهند.
- کمیت داده‌شده را با ضریب تبدیل مناسب به مول همان ماده تبدیل کنید؛ برای جرم از جرم مولی و برای تعداد ذرات از عدد آووگادرو استفاده کنید.
- نسبت مولی ماده داده‌شده به ماده خواسته‌شده را از ضرایب واکنش استخراج و در مقدار مولی به‌دست‌آمده اعمال کنید.
- اگر پاسخ نهایی جرم یا تعداد ذرات است، مول ماده خواسته‌شده را با جرم مولی یا عدد آووگادرو به کمیت موردنظر تبدیل کنید.
- واحدها را در هر مرحله بنویسید و حذف واحدهای میانی را بررسی کنید تا جهت ضریب تبدیل اشتباه نشود.
- در مسائل چندواکنشی یا دارای چند واکنش‌دهنده، مقدار مولی هر واکنش‌دهنده را مقایسه کنید تا ماده محدودکننده و مقدار واقعی فرآورده مشخص شود.
برای تبدیل جرم به مول، جرم نمونه را بر جرم مولی تقسیم می‌کنیم و سپس با نسبت‌های واکنش ادامه می‌دهیم.
چطور این مبحث را مرور کنیم؟
برای بررسی پاسخ، ابتدا موازنه معادله و سپس زنجیره واحدها را کنترل کنید. مقدار مولی ماده خواسته‌شده باید با نسبت ضرایب واکنش سازگار باشد و تبدیل نهایی نیز باید واحد مورد درخواست سؤال را تولید کند. در صورت وجود چند واکنش‌دهنده، محاسبه بر اساس ماده محدودکننده انجام می‌شود، نه ماده‌ای که مقدار مولی بیشتری دارد.
شروع محاسبات استوکیومتری با جرم خام، بدون تبدیل به مول، معمولاً نسبت واکنش را اشتباه می‌کند.
جمع‌بندی
حل مطمئن مسائل مول و ضریب تبدیل بر سه اتصال استوار است: تبدیل کمیت اولیه به مول، استفاده از نسبت مولی واکنش موازنه‌شده و تبدیل مول به کمیت نهایی. رعایت این ترتیب، محاسبه جرم، تعداد ذرات و مقدار فرآورده را یکدست و قابل‌کنترل می‌کند.
مطالعه مطلب آموزشی مرتبط ←