نشان بانک سؤال کنکوربانک سؤال کنکور
زیست‌شناسی دوازدهم؛ ژنتیک · راهنمای آموزشی · انتشار 2026-09-08

تعداد انواع گامت را از ژنوتیپ چندصفتی چگونه سریع پیدا کنیم؟

وقتی ژنوتیپ چند جایگاه ژنی داده می‌شود، دانش‌آموز معمولاً در نوشتن همهٔ حالت‌ها گم می‌شود؛ با شمردن فقط جفت‌های هتروزیگوت می‌توان تعداد انواع گامت را سریع و دقیق به‌دست آورد.

شمارش انواع گامت از ژنوتیپ؛ از کجا شروع کنیم؟

قبل از حل، داده‌های سؤال و چیزی را که باید پیدا شود جدا کنید. سپس رابطه یا تعریف اصلی مبحث را بنویسید. این ترتیب ساده باعث می‌شود محاسبات فرعی جای ایده اصلی را نگیرند و مسیر پاسخ قابل کنترل بماند.

روش گام‌به‌گام

  1. صورت سؤال را یک‌بار بدون محاسبه بخوانید و کلمات کلیدی را مشخص کنید.
  2. رابطه، تعریف یا الگوی اصلی را پیش از جایگذاری اعداد بنویسید.
  3. محاسبات را مرحله‌به‌مرحله انجام دهید و علامت‌ها یا واحدها را کنترل کنید.
  4. پاسخ نهایی را با شرایط سؤال بسنجید و در صورت امکان جایگذاری یا تخمین بزنید.
مثال و نکته کاربردی

در ژنوتیپ AaBbCcDDEe، چهار جایگاه هتروزیگوت وجود دارد؛ بنابراین با فرض مستقل‌بودن ژن‌ها، تعداد انواع گامت برابر ۲ به توان ۴، یعنی ۱۶ نوع است.

چطور این مبحث را مرور کنیم؟

یک سؤال را بدون دیدن پاسخ حل کنید، علت هر توقف را یادداشت کنید و همان سؤال را دو روز بعد دوباره پاسخ دهید. اگر بار دوم مسیر حل روشن بود، یک سؤال مشابه انتخاب کنید؛ در غیر این صورت ابتدا همان نکته پایه را مرور کنید.

خطای رایج

تعداد کل حروف ژنوتیپ یا تعداد آلل‌ها را نمی‌شماریم؛ هر جایگاه هتروزیگوت دو انتخاب ایجاد می‌کند و جایگاه هموزیگوت فقط یک انتخاب دارد.

جمع‌بندی

هدف از تمرین فقط رسیدن به جواب نیست؛ مسیر حل باید کوتاه، قابل توضیح و قابل کنترل باشد. ثبت یک نکته کوتاه پس از هر سؤال، مرورهای بعدی را هدفمند می‌کند و احتمال تکرار خطا را کاهش می‌دهد.

مطالعه مطلب آموزشی مرتبط ←