نشان بانک سؤال کنکوربانک سؤال کنکور
ریاضی دوازدهم · راهنمای آموزشی · انتشار 2026-09-04

تعیین بازه‌های مثبت و منفی تابع با جدول علامت

وقتی سؤال می‌پرسد تابع در کدام بازه‌ها مثبت یا منفی است، پیدا کردن ریشه‌ها به‌تنهایی کافی نیست؛ باید علامت تابع را در فاصله‌های جداشده از ریشه‌ها و نقاط تعریف‌نشده بررسی کنید.

جدول علامت تابع؛ از کجا شروع کنیم؟

قبل از حل، داده‌های سؤال و چیزی را که باید پیدا شود جدا کنید. سپس رابطه یا تعریف اصلی مبحث را بنویسید. این ترتیب ساده باعث می‌شود محاسبات فرعی جای ایده اصلی را نگیرند و مسیر پاسخ قابل کنترل بماند.

روش گام‌به‌گام

  1. صورت سؤال را یک‌بار بدون محاسبه بخوانید و کلمات کلیدی را مشخص کنید.
  2. رابطه، تعریف یا الگوی اصلی را پیش از جایگذاری اعداد بنویسید.
  3. محاسبات را مرحله‌به‌مرحله انجام دهید و علامت‌ها یا واحدها را کنترل کنید.
  4. پاسخ نهایی را با شرایط سؤال بسنجید و در صورت امکان جایگذاری یا تخمین بزنید.
مثال و نکته کاربردی

برای تابع f(x)=(x−2)/(x+1)، نقاط −۱ و ۲ محور را به سه بازه تقسیم می‌کنند. با آزمون یک عدد از هر بازه، علامت تابع در بازه‌های (−∞،−۱)، (−۱،۲) و (۲،∞) به‌ترتیب مثبت، منفی و مثبت به دست می‌آید.

چطور این مبحث را مرور کنیم؟

یک سؤال را بدون دیدن پاسخ حل کنید، علت هر توقف را یادداشت کنید و همان سؤال را دو روز بعد دوباره پاسخ دهید. اگر بار دوم مسیر حل روشن بود، یک سؤال مشابه انتخاب کنید؛ در غیر این صورت ابتدا همان نکته پایه را مرور کنید.

خطای رایج

ریشه x=۲ را با نقطه تعریف‌نشده x=−۱ یکسان نگیرید؛ ریشه ممکن است در مجموعه جواب نامعادله وارد شود، اما نقطه‌ای که مخرج را صفر می‌کند هرگز پذیرفتنی نیست.

جمع‌بندی

هدف از تمرین فقط رسیدن به جواب نیست؛ مسیر حل باید کوتاه، قابل توضیح و قابل کنترل باشد. ثبت یک نکته کوتاه پس از هر سؤال، مرورهای بعدی را هدفمند می‌کند و احتمال تکرار خطا را کاهش می‌دهد.

مطالعه مطلب آموزشی مرتبط ←