دادهٔ پرت را با فاصلهٔ بین چارکی چگونه تشخیص دهیم؟
وقتی یک مقدار در جدول آماری از بقیه دور به نظر میرسد، ظاهر داده برای قضاوت کافی نیست؛ با چارک اول، چارک سوم و فاصلهٔ بین چارکی میتوان مرزهای عددی دادههای پرت را دقیق تعیین کرد.
تشخیص داده پرت با فاصله بین چارکی؛ از کجا شروع کنیم؟
قبل از حل، دادههای سؤال و چیزی را که باید پیدا شود جدا کنید. سپس رابطه یا تعریف اصلی مبحث را بنویسید. این ترتیب ساده باعث میشود محاسبات فرعی جای ایده اصلی را نگیرند و مسیر پاسخ قابل کنترل بماند.
روش گامبهگام
- صورت سؤال را یکبار بدون محاسبه بخوانید و کلمات کلیدی را مشخص کنید.
- رابطه، تعریف یا الگوی اصلی را پیش از جایگذاری اعداد بنویسید.
- محاسبات را مرحلهبهمرحله انجام دهید و علامتها یا واحدها را کنترل کنید.
- پاسخ نهایی را با شرایط سؤال بسنجید و در صورت امکان جایگذاری یا تخمین بزنید.
اگر چارک اول ۱۰ و چارک سوم ۱۸ باشد، فاصلهٔ بین چارکی ۸ است. مرز پایین ۱۰−۱٫۵×۸=−۲ و مرز بالا ۱۸+۱٫۵×۸=۳۰ میشود؛ بنابراین مقدار ۳۲ پرت است، اما مقدار ۲۸ در محدودهٔ معمول دادهها قرار میگیرد.
چطور این مبحث را مرور کنیم؟
یک سؤال را بدون دیدن پاسخ حل کنید، علت هر توقف را یادداشت کنید و همان سؤال را دو روز بعد دوباره پاسخ دهید. اگر بار دوم مسیر حل روشن بود، یک سؤال مشابه انتخاب کنید؛ در غیر این صورت ابتدا همان نکته پایه را مرور کنید.
بزرگترین یا کوچکترین مقدار الزاماً پرت نیست؛ ابتدا فاصلهٔ بین چارکی را حساب کنید و هر داده را با دو مرز پایین و بالا مقایسه کنید. همچنین دامنهٔ تغییرات را با فاصلهٔ بین چارکی یکی نگیرید.
جمعبندی
هدف از تمرین فقط رسیدن به جواب نیست؛ مسیر حل باید کوتاه، قابل توضیح و قابل کنترل باشد. ثبت یک نکته کوتاه پس از هر سؤال، مرورهای بعدی را هدفمند میکند و احتمال تکرار خطا را کاهش میدهد.
مطالعه مطلب آموزشی مرتبط ←