روش تشخیص حس آمیزی در تست ادبیات؛ تفکیک آمیختن حواس از تشبیه

روش تشخیص حس آمیزی این است که بررسی کنید آیا یک واژه، ویژگی یا کنشِ مخصوص یک حس را به واژه‌ای وابسته به حس دیگر نسبت داده است؛ اگر هر دو بخش به یک حس مربوط باشند، حس‌آمیزی شکل نگرفته است.

روش تشخیص حس آمیزی؛ از کجا شروع کنیم؟

حس‌آمیزی از کنار هم آمدن دو حوزه حسی متفاوت ساخته می‌شود؛ مانند نسبت دادن «گرمی» به صدا یا «شیرینی» به نگاه. در تست، باید هسته تصویری عبارت، حسِ واژه وابسته و حسِ واژه اصلی را جدا کنید و سپس ببینید آیا انتقال ویژگی میان دو حس رخ داده است یا نه. صرف خیال‌انگیز بودن عبارت، وجود صفت یا زیبا بودن تعبیر دلیل حس‌آمیزی نیست.

روش گام‌به‌گام

1. ابتدا واژه‌ای را پیدا کنید که ویژگی یا حالت را منتقل می‌کند؛ در «صدای گرم»، واژه «گرم» ویژگی منتقل‌شده است.
2. برای هر دو واژه، حس غالب را مشخص کنید؛ «صدا» شنیداری و «گرم» لامسه‌ای است.
3. اگر ویژگی از یک حس به موضوعی از حس دیگر منتقل شده باشد، عبارت را حس‌آمیزی بدانید؛ «بوی شیرین» نیز بویایی را با چشایی پیوند می‌دهد.
4. عبارت‌هایی مانند «صدای بلند» یا «رنگ روشن» را حس‌آمیزی حساب نکنید، چون بلند بودن صدا و روشن بودن رنگ در همان حوزه حسی خودشان معنا دارند.
5. حس‌آمیزی را با تشبیه اشتباه نگیرید؛ در «چهره‌اش مثل ماه است» مقایسه وجود دارد، اما در «نگاه شیرین» انتقال ویژگی چشایی به دیداری رخ می‌دهد.
6. در گزینه‌های چندآرایه‌ای، اول رابطه حسی را مستقل بررسی کنید و سپس سراغ تشخیص تشبیه، استعاره یا کنایه بروید؛ وجود آرایه دوم، حس‌آمیزی را حذف نمی‌کند.

چطور این مبحث را مرور کنیم؟

برای کنترل پاسخ، دو ستون ذهنی بسازید: موضوع عبارت و ویژگی آن. اگر حس موضوع با حس ویژگی متفاوت بود، پاسخ حس‌آمیزی است؛ اگر دو حس یکسان بودند، باید گزینه را از نظر آرایه‌های دیگر بررسی کنید. در «سکوت سنگین»، سکوت شنیداری و سنگین لامسه‌ای است، پس حس‌آمیزی وجود دارد.

جمع‌بندی

روش تشخیص حس آمیزی بر مقایسه دقیق دو حس استوار است، نه بر شاعرانه بودن عبارت. با جدا کردن موضوع و ویژگی، تعیین حس هرکدام و حذف ترکیب‌های هم‌حس، دام‌های تستی این آرایه به‌سرعت قابل تشخیص می‌شوند.