تشخیص متغیر مستقل و وابسته در مسئله‌های متنی
وقتی یک مسئلهٔ متنی چند کمیت دارد، بسیاری از دانش‌آموزان نمی‌دانند کدام مقدار را باید ورودی بگیرند و کدام مقدار نتیجهٔ آن است. با پرسیدن اینکه «کدام کمیت را تغییر می‌دهیم؟» و «کدام کمیت در پاسخ تغییر می‌کند؟» می‌توان رابطه را درست مدل کرد.
تشخیص متغیر مستقل و وابسته؛ از کجا شروع کنیم؟
قبل از حل، داده‌های سؤال و چیزی را که باید پیدا شود جدا کنید. سپس رابطه یا تعریف اصلی مبحث را بنویسید. این ترتیب ساده باعث می‌شود محاسبات فرعی جای ایده اصلی را نگیرند و مسیر پاسخ قابل کنترل بماند.
روش گام‌به‌گام
- صورت سؤال را یک‌بار بدون محاسبه بخوانید و کلمات کلیدی را مشخص کنید.
- رابطه، تعریف یا الگوی اصلی را پیش از جایگذاری اعداد بنویسید.
- محاسبات را مرحله‌به‌مرحله انجام دهید و علامت‌ها یا واحدها را کنترل کنید.
- پاسخ نهایی را با شرایط سؤال بسنجید و در صورت امکان جایگذاری یا تخمین بزنید.
در مسئله‌ای که هزینهٔ تاکسی به تعداد کیلومترهای طی‌شده وابسته است، مسافت متغیر مستقل و هزینه متغیر وابسته است. اگر هزینهٔ ثابت شروع مسیر هم وجود داشته باشد، آن مقدار ثابت است و نباید به‌عنوان متغیر مستقل نوشته شود.
چطور این مبحث را مرور کنیم؟
یک سؤال را بدون دیدن پاسخ حل کنید، علت هر توقف را یادداشت کنید و همان سؤال را دو روز بعد دوباره پاسخ دهید. اگر بار دوم مسیر حل روشن بود، یک سؤال مشابه انتخاب کنید؛ در غیر این صورت ابتدا همان نکته پایه را مرور کنید.
اشتباه رایج این است که متغیر وابسته را فقط چون در سمت چپ تساوی نوشته شده، مستقل فرض کنیم. مستقل و وابسته با جای آن‌ها در فرمول تعیین نمی‌شوند؛ باید به رابطهٔ علت و معلولی متن توجه کرد.
جمع‌بندی
هدف از تمرین فقط رسیدن به جواب نیست؛ مسیر حل باید کوتاه، قابل توضیح و قابل کنترل باشد. ثبت یک نکته کوتاه پس از هر سؤال، مرورهای بعدی را هدفمند می‌کند و احتمال تکرار خطا را کاهش می‌دهد.
مطالعه مطلب آموزشی مرتبط ←