نشان بانک سؤال کنکوربانک سؤال کنکور
شیمی دهم · راهنمای آموزشی · انتشار 2026-09-07

نوع پیوند را از مقایسهٔ الکترونگاتیوی چگونه تشخیص دهیم؟

دانش‌آموزان گاهی وجود دو نافلز را مساوی با پیوند کاملاً کووالانسی می‌دانند، درحالی‌که نوع پیوند به میزان اختلاف الکترونگاتیوی و نحوهٔ توزیع الکترون‌ها بستگی دارد. با مقایسهٔ کنترل‌شدهٔ دو اتم می‌توان میان پیوند یونی، کووالانسی قطبی و کووالانسی ناقطبی تمایز گذاشت.

تشخیص نوع پیوند از الکترونگاتیوی؛ از کجا شروع کنیم؟

قبل از حل، داده‌های سؤال و چیزی را که باید پیدا شود جدا کنید. سپس رابطه یا تعریف اصلی مبحث را بنویسید. این ترتیب ساده باعث می‌شود محاسبات فرعی جای ایده اصلی را نگیرند و مسیر پاسخ قابل کنترل بماند.

روش گام‌به‌گام

  1. صورت سؤال را یک‌بار بدون محاسبه بخوانید و کلمات کلیدی را مشخص کنید.
  2. رابطه، تعریف یا الگوی اصلی را پیش از جایگذاری اعداد بنویسید.
  3. محاسبات را مرحله‌به‌مرحله انجام دهید و علامت‌ها یا واحدها را کنترل کنید.
  4. پاسخ نهایی را با شرایط سؤال بسنجید و در صورت امکان جایگذاری یا تخمین بزنید.
مثال و نکته کاربردی

در HCl، کلر الکترونگاتیوی بیشتری از هیدروژن دارد؛ بنابراین جفت‌الکترون پیوندی به سمت کلر کشیده می‌شود و پیوند کووالانسی قطبی است. در Cl₂ چون دو اتم یکسان‌اند، اختلاف الکترونگاتیوی صفر و پیوند کووالانسی ناقطبی است.

چطور این مبحث را مرور کنیم؟

یک سؤال را بدون دیدن پاسخ حل کنید، علت هر توقف را یادداشت کنید و همان سؤال را دو روز بعد دوباره پاسخ دهید. اگر بار دوم مسیر حل روشن بود، یک سؤال مشابه انتخاب کنید؛ در غیر این صورت ابتدا همان نکته پایه را مرور کنید.

خطای رایج

بزرگ‌تر بودن الکترونگاتیوی یک اتم به‌تنهایی پیوند یونی نمی‌سازد؛ باید اختلاف دو اتم را بررسی کنید. همچنین قطبی بودن پیوند با قطبی بودن کل مولکول یکی نیست، چون شکل هندسی می‌تواند اثر دوقطبی‌ها را خنثی کند.

جمع‌بندی

هدف از تمرین فقط رسیدن به جواب نیست؛ مسیر حل باید کوتاه، قابل توضیح و قابل کنترل باشد. ثبت یک نکته کوتاه پس از هر سؤال، مرورهای بعدی را هدفمند می‌کند و احتمال تکرار خطا را کاهش می‌دهد.

مطالعه مطلب آموزشی مرتبط ←