واکنش‌دهنده محدودکننده را چگونه تشخیص دهیم؟
واکنش‌دهنده محدودکننده ماده‌ای است که زودتر تمام می‌شود و مقدار نهایی فرآورده را تعیین می‌کند.
تشخیص واکنش‌دهنده محدودکننده؛ از کجا شروع کنیم؟
برای تشخیص واکنش‌دهنده محدودکننده، مقدار اولیه هر ماده را به مول تبدیل و آن را با ضریب همان ماده در معادله موازنه‌شده مقایسه کنید. ماده‌ای که نسبت مقدار مولی به ضریب استوکیومتری آن کمتر باشد، زودتر مصرف می‌شود و محدودکننده است؛ بنابراین مقدار فرآورده نیز بر اساس همان ماده محاسبه می‌شود.
روش گام‌به‌گام
- معادله واکنش را موازنه کنید تا ضرایب استوکیومتری دقیق به دست آید.
- جرم، حجم گاز، یا تعداد ذرات هر واکنش‌دهنده را با رابطه مناسب به مول تبدیل کنید.
- برای هر واکنش‌دهنده، نسبت مقدار مولی موجود به ضریب استوکیومتری آن را محاسبه کنید.
- کمترین نسبت را پیدا کنید؛ واکنش‌دهنده متناظر با این نسبت، محدودکننده است.
- مقدار فرآورده را با استفاده از مول واکنش‌دهنده محدودکننده و نسبت مولی معادله محاسبه کنید.
- در صورت نیاز، مقدار واکنش‌دهنده اضافی باقی‌مانده را از تفاضل مقدار اولیه و مصرف‌شده به دست آورید.
ابتدا مقدار هر واکنش‌دهنده را به مول تبدیل کنید، سپس نسبت مولی واقعی را با ضرایب معادله موازنه‌شده مقایسه کنید.
چطور این مبحث را مرور کنیم؟
برای بررسی پاسخ، کنترل کنید که معادله موازنه شده باشد، همه مقدارها در یکای مول مقایسه شده باشند و کمترین نسبت مول به ضریب به‌عنوان معیار انتخاب شده باشد. سپس مقدار فرآورده را فقط از واکنش‌دهنده محدودکننده به دست آورید و بررسی کنید که ماده دیگر مقدار منفی یا مصرفی بیش از مقدار اولیه نداشته باشد.
ماده‌ای که جرم کمتری دارد الزاماً محدودکننده نیست؛ مقایسه باید بر پایه مول و نسبت استوکیومتری انجام شود.
جمع‌بندی
واکنش‌دهنده محدودکننده با مقایسه مقدار مولی واقعی هر ماده با ضریب استوکیومتری آن مشخص می‌شود. کمترین نسبت مول به ضریب نشان می‌دهد کدام ماده زودتر به پایان می‌رسد و مبنای محاسبه مقدار نهایی فرآورده است.
مطالعه مطلب آموزشی مرتبط ←