نشان بانک سؤال کنکوربانک سؤال کنکور
ریاضی · راهنمای آموزشی · انتشار 2026-09-06

چطور جملهٔ مستقلِ بسط دوجمله‌ای را بدون بسط کامل پیدا کنیم؟

وقتی سؤال فقط جملهٔ مستقل یا ضریب یک توان مشخص را در بسطی مانند (x^a+x^-b)^n می‌خواهد، لازم نیست همهٔ جمله‌ها را بنویسید؛ کافی است توان x را در جملهٔ عمومی صفر یا برابر توان هدف قرار دهید.

جمله مستقل در بسط دوجمله‌ای؛ از کجا شروع کنیم؟

قبل از حل، داده‌های سؤال و چیزی را که باید پیدا شود جدا کنید. سپس رابطه یا تعریف اصلی مبحث را بنویسید. این ترتیب ساده باعث می‌شود محاسبات فرعی جای ایده اصلی را نگیرند و مسیر پاسخ قابل کنترل بماند.

روش گام‌به‌گام

  1. صورت سؤال را یک‌بار بدون محاسبه بخوانید و کلمات کلیدی را مشخص کنید.
  2. رابطه، تعریف یا الگوی اصلی را پیش از جایگذاری اعداد بنویسید.
  3. محاسبات را مرحله‌به‌مرحله انجام دهید و علامت‌ها یا واحدها را کنترل کنید.
  4. پاسخ نهایی را با شرایط سؤال بسنجید و در صورت امکان جایگذاری یا تخمین بزنید.
مثال و نکته کاربردی

در بسط (x^2+1/x)^6، جملهٔ عمومی برابر C(6,k)x^(2(6-k)-k) است. برای جملهٔ مستقل باید 12-3k=0، پس k=4 و جملهٔ مستقل C(6,4)=15 خواهد بود.

چطور این مبحث را مرور کنیم؟

یک سؤال را بدون دیدن پاسخ حل کنید، علت هر توقف را یادداشت کنید و همان سؤال را دو روز بعد دوباره پاسخ دهید. اگر بار دوم مسیر حل روشن بود، یک سؤال مشابه انتخاب کنید؛ در غیر این صورت ابتدا همان نکته پایه را مرور کنید.

خطای رایج

خطای رایج این است که ضریب دوجمله‌ای را پیش از تعیین k انتخاب کنیم یا توان منفی را در جملهٔ دوم فراموش کنیم؛ ابتدا توان x را دقیق بنویسید، سپس k را به‌دست آورید و در پایان ضریب را حساب کنید.

جمع‌بندی

هدف از تمرین فقط رسیدن به جواب نیست؛ مسیر حل باید کوتاه، قابل توضیح و قابل کنترل باشد. ثبت یک نکته کوتاه پس از هر سؤال، مرورهای بعدی را هدفمند می‌کند و احتمال تکرار خطا را کاهش می‌دهد.

مطالعه مطلب آموزشی مرتبط ←