نشان بانک سؤال کنکوربانک سؤال کنکور
ریاضی دوازدهم · راهنمای آموزشی · انتشار 2026-09-03

دامنه و برد نمودار پله‌ای را از روی شکل چگونه بخوانیم؟

بسیاری از دانش‌آموزان در نمودارهای پله‌ای، نقطه‌های باز و بسته را نادیده می‌گیرند و دامنه یا برد را نادرست می‌نویسند؛ این روش، خواندن دقیق هر دو مجموعه را مرحله‌به‌مرحله روشن می‌کند.

خواندن دامنه و برد نمودار پله‌ای؛ از کجا شروع کنیم؟

قبل از حل، داده‌های سؤال و چیزی را که باید پیدا شود جدا کنید. سپس رابطه یا تعریف اصلی مبحث را بنویسید. این ترتیب ساده باعث می‌شود محاسبات فرعی جای ایده اصلی را نگیرند و مسیر پاسخ قابل کنترل بماند.

روش گام‌به‌گام

  1. صورت سؤال را یک‌بار بدون محاسبه بخوانید و کلمات کلیدی را مشخص کنید.
  2. رابطه، تعریف یا الگوی اصلی را پیش از جایگذاری اعداد بنویسید.
  3. محاسبات را مرحله‌به‌مرحله انجام دهید و علامت‌ها یا واحدها را کنترل کنید.
  4. پاسخ نهایی را با شرایط سؤال بسنجید و در صورت امکان جایگذاری یا تخمین بزنید.
مثال و نکته کاربردی

اگر نمودار روی بازهٔ ۱≤x<4 برابر ۲ و روی بازهٔ ۴≤x≤6 برابر ۵ باشد، دامنه [۱،۶] و برد {۲،۵} است؛ چون در x=4 پلهٔ دوم نقطهٔ بسته دارد.

چطور این مبحث را مرور کنیم؟

یک سؤال را بدون دیدن پاسخ حل کنید، علت هر توقف را یادداشت کنید و همان سؤال را دو روز بعد دوباره پاسخ دهید. اگر بار دوم مسیر حل روشن بود، یک سؤال مشابه انتخاب کنید؛ در غیر این صورت ابتدا همان نکته پایه را مرور کنید.

خطای رایج

در نمودار پله‌ای نباید همهٔ عددهای بین کمینه و بیشینهٔ y را عضو برد دانست؛ برد فقط مقدارهایی است که نمودار واقعاً می‌گیرد، و نقطهٔ باز نیز نباید به‌عنوان مقدار پذیرفته شود.

جمع‌بندی

هدف از تمرین فقط رسیدن به جواب نیست؛ مسیر حل باید کوتاه، قابل توضیح و قابل کنترل باشد. ثبت یک نکته کوتاه پس از هر سؤال، مرورهای بعدی را هدفمند می‌کند و احتمال تکرار خطا را کاهش می‌دهد.

مطالعه مطلب آموزشی مرتبط ←