نشان بانک سؤال کنکوربانک سؤال کنکور
ریاضی دوازدهم · راهنمای آموزشی · انتشار 2026-09-08

شیب مماس تابع معکوس را چگونه از شیب تابع اصلی پیدا کنیم؟

اگر دو نمودار تابع و معکوس آن در نقاط متناظر با هم برخورد کنند، شیب‌های مماسشان معمولاً معکوس یکدیگرند؛ این نکته حل سؤال‌های ترکیبی مشتق و تابع معکوس را کوتاه می‌کند.

شیب مماس تابع معکوس؛ از کجا شروع کنیم؟

قبل از حل، داده‌های سؤال و چیزی را که باید پیدا شود جدا کنید. سپس رابطه یا تعریف اصلی مبحث را بنویسید. این ترتیب ساده باعث می‌شود محاسبات فرعی جای ایده اصلی را نگیرند و مسیر پاسخ قابل کنترل بماند.

روش گام‌به‌گام

  1. صورت سؤال را یک‌بار بدون محاسبه بخوانید و کلمات کلیدی را مشخص کنید.
  2. رابطه، تعریف یا الگوی اصلی را پیش از جایگذاری اعداد بنویسید.
  3. محاسبات را مرحله‌به‌مرحله انجام دهید و علامت‌ها یا واحدها را کنترل کنید.
  4. پاسخ نهایی را با شرایط سؤال بسنجید و در صورت امکان جایگذاری یا تخمین بزنید.
مثال و نکته کاربردی

اگر در نقطه‌ای از تابع اصلی شیب مماس ۴ باشد و مشتق در آن نقطه صفر نباشد، شیب مماس تابع معکوس در نقطه متناظر برابر ۱/۴ است؛ مختصات متناظر با جابه‌جایی x و y ساخته می‌شود.

چطور این مبحث را مرور کنیم؟

یک سؤال را بدون دیدن پاسخ حل کنید، علت هر توقف را یادداشت کنید و همان سؤال را دو روز بعد دوباره پاسخ دهید. اگر بار دوم مسیر حل روشن بود، یک سؤال مشابه انتخاب کنید؛ در غیر این صورت ابتدا همان نکته پایه را مرور کنید.

خطای رایج

فقط جابه‌جا کردن مختصات کافی نیست؛ اگر شیب تابع اصلی صفر باشد، تابع معکوس در نقطه متناظر مماس با شیب متناهی ندارد و نمی‌توان بی‌بررسی از فرمول معکوس شیب استفاده کرد.

جمع‌بندی

هدف از تمرین فقط رسیدن به جواب نیست؛ مسیر حل باید کوتاه، قابل توضیح و قابل کنترل باشد. ثبت یک نکته کوتاه پس از هر سؤال، مرورهای بعدی را هدفمند می‌کند و احتمال تکرار خطا را کاهش می‌دهد.

مطالعه مطلب آموزشی مرتبط ←