فرمول تجربی و فرمول مولکولی را چگونه از هم تشخیص دهیم؟
وقتی نسبت ساده اتم‌ها و تعداد واقعی آن‌ها در یک ترکیب با هم اشتباه گرفته شوند، پاسخ مسئله‌های شیمی تغییر می‌کند. با تبدیل درصد جرمی به مول و ساده‌کردن نسبت‌ها، ابتدا فرمول تجربی و سپس با استفاده از جرم مولی، فرمول مولکولی را پیدا کنید.
تفاوت فرمول تجربی و مولکولی؛ از کجا شروع کنیم؟
قبل از حل، داده‌های سؤال و چیزی را که باید پیدا شود جدا کنید. سپس رابطه یا تعریف اصلی مبحث را بنویسید. این ترتیب ساده باعث می‌شود محاسبات فرعی جای ایده اصلی را نگیرند و مسیر پاسخ قابل کنترل بماند.
روش گام‌به‌گام
- صورت سؤال را یک‌بار بدون محاسبه بخوانید و کلمات کلیدی را مشخص کنید.
- رابطه، تعریف یا الگوی اصلی را پیش از جایگذاری اعداد بنویسید.
- محاسبات را مرحله‌به‌مرحله انجام دهید و علامت‌ها یا واحدها را کنترل کنید.
- پاسخ نهایی را با شرایط سؤال بسنجید و در صورت امکان جایگذاری یا تخمین بزنید.
اگر نسبت مولی کربن، هیدروژن و اکسیژن در یک ترکیب ۲ به ۴ به ۲ باشد، با تقسیم همه اعداد بر ۲ فرمول تجربی CH₂O به دست می‌آید. اگر جرم مولی ترکیب ۱۸۰ گرم بر مول باشد و جرم فرمول تجربی ۳۰ باشد، ضریب ۶ است؛ بنابراین فرمول مولکولی C₆H₁₂O₆ خواهد بود.
چطور این مبحث را مرور کنیم؟
یک سؤال را بدون دیدن پاسخ حل کنید، علت هر توقف را یادداشت کنید و همان سؤال را دو روز بعد دوباره پاسخ دهید. اگر بار دوم مسیر حل روشن بود، یک سؤال مشابه انتخاب کنید؛ در غیر این صورت ابتدا همان نکته پایه را مرور کنید.
فرمول تجربی همیشه فرمول مولکولی نیست. نسبت زیروندها را فقط وقتی ساده کنید که هدف یافتن فرمول تجربی باشد؛ برای فرمول مولکولی باید جرم مولی ترکیب را بر جرم فرمول تجربی تقسیم و زیروندها را در حاصل این تقسیم ضرب کنید.
جمع‌بندی
هدف از تمرین فقط رسیدن به جواب نیست؛ مسیر حل باید کوتاه، قابل توضیح و قابل کنترل باشد. ثبت یک نکته کوتاه پس از هر سؤال، مرورهای بعدی را هدفمند می‌کند و احتمال تکرار خطا را کاهش می‌دهد.
مطالعه مطلب آموزشی مرتبط ←