نشان بانک سؤال کنکوربانک سؤال کنکور
ریاضی دوازدهم · راهنمای آموزشی · انتشار 2026-09-03

یک‌به‌یک بودن تابع را چطور برای ساخت وارون تشخیص دهیم؟

پیش از ساختن وارون تابع، باید مطمئن شویم هر خروجی فقط از یک ورودی به دست می‌آید؛ آزمون خط افقی و بررسی برابرشدن خروجی‌های دو ورودی متفاوت، این شرط را روشن می‌کند.

تشخیص یک‌به‌یک بودن تابع و وارون؛ از کجا شروع کنیم؟

قبل از حل، داده‌های سؤال و چیزی را که باید پیدا شود جدا کنید. سپس رابطه یا تعریف اصلی مبحث را بنویسید. این ترتیب ساده باعث می‌شود محاسبات فرعی جای ایده اصلی را نگیرند و مسیر پاسخ قابل کنترل بماند.

روش گام‌به‌گام

  1. صورت سؤال را یک‌بار بدون محاسبه بخوانید و کلمات کلیدی را مشخص کنید.
  2. رابطه، تعریف یا الگوی اصلی را پیش از جایگذاری اعداد بنویسید.
  3. محاسبات را مرحله‌به‌مرحله انجام دهید و علامت‌ها یا واحدها را کنترل کنید.
  4. پاسخ نهایی را با شرایط سؤال بسنجید و در صورت امکان جایگذاری یا تخمین بزنید.
مثال و نکته کاربردی

برای تابع f(x)=2x−3، اگر f(a)=f(b) بنویسیم، 2a−3=2b−3 و در نتیجه a=b؛ پس تابع یک‌به‌یک است و می‌توان وارون آن را با جابه‌جایی x و y و حل دوباره به دست آورد.

چطور این مبحث را مرور کنیم؟

یک سؤال را بدون دیدن پاسخ حل کنید، علت هر توقف را یادداشت کنید و همان سؤال را دو روز بعد دوباره پاسخ دهید. اگر بار دوم مسیر حل روشن بود، یک سؤال مشابه انتخاب کنید؛ در غیر این صورت ابتدا همان نکته پایه را مرور کنید.

خطای رایج

صرفاً جابه‌جا کردن x و y همیشه تابع وارون نمی‌سازد؛ اگر تابع یک‌به‌یک نباشد، رابطهٔ حاصل ممکن است برای یک ورودی چند خروجی داشته باشد و تابع نباشد.

جمع‌بندی

هدف از تمرین فقط رسیدن به جواب نیست؛ مسیر حل باید کوتاه، قابل توضیح و قابل کنترل باشد. ثبت یک نکته کوتاه پس از هر سؤال، مرورهای بعدی را هدفمند می‌کند و احتمال تکرار خطا را کاهش می‌دهد.

مطالعه مطلب آموزشی مرتبط ←