نشان بانک سؤال کنکوربانک سؤال کنکور
ریاضی دوازدهم · راهنمای آموزشی · انتشار 2026-09-08

ضریب جملهٔ دلخواه در بسط دوجمله‌ای را چگونه سریع پیدا کنیم؟

وقتی سؤال فقط ضریب یک توان مشخص را در بسط دوجمله‌ای می‌خواهد، نوشتن همهٔ جمله‌ها وقت‌گیر است؛ با تعیین جایگاه جمله و استفاده از جملهٔ عمومی، مستقیماً همان ضریب را پیدا می‌کنید.

محاسبه ضریب جمله در بسط دوجمله‌ای؛ از کجا شروع کنیم؟

قبل از حل، داده‌های سؤال و چیزی را که باید پیدا شود جدا کنید. سپس رابطه یا تعریف اصلی مبحث را بنویسید. این ترتیب ساده باعث می‌شود محاسبات فرعی جای ایده اصلی را نگیرند و مسیر پاسخ قابل کنترل بماند.

روش گام‌به‌گام

  1. صورت سؤال را یک‌بار بدون محاسبه بخوانید و کلمات کلیدی را مشخص کنید.
  2. رابطه، تعریف یا الگوی اصلی را پیش از جایگذاری اعداد بنویسید.
  3. محاسبات را مرحله‌به‌مرحله انجام دهید و علامت‌ها یا واحدها را کنترل کنید.
  4. پاسخ نهایی را با شرایط سؤال بسنجید و در صورت امکان جایگذاری یا تخمین بزنید.
مثال و نکته کاربردی

در بسط (2x+3)^5، ضریب x^3 از جمله‌ای به دست می‌آید که از عامل اول سه بار و از عامل دوم دو بار انتخاب شود: C(5,3)×2^3×3^2=2160.

چطور این مبحث را مرور کنیم؟

یک سؤال را بدون دیدن پاسخ حل کنید، علت هر توقف را یادداشت کنید و همان سؤال را دو روز بعد دوباره پاسخ دهید. اگر بار دوم مسیر حل روشن بود، یک سؤال مشابه انتخاب کنید؛ در غیر این صورت ابتدا همان نکته پایه را مرور کنید.

خطای رایج

توان x را با جایگاه جمله یکی نگیرید؛ در جملهٔ عمومی (a+b)^n، توان عامل اول k است اما جملهٔ متناظر جایگاه k+1 دارد.

جمع‌بندی

هدف از تمرین فقط رسیدن به جواب نیست؛ مسیر حل باید کوتاه، قابل توضیح و قابل کنترل باشد. ثبت یک نکته کوتاه پس از هر سؤال، مرورهای بعدی را هدفمند می‌کند و احتمال تکرار خطا را کاهش می‌دهد.

مطالعه مطلب آموزشی مرتبط ←